ORÐASAFN

Afborgun er sá hluti greiðslu af láni sem lækkar höfuðstól skuldarinnar.

Aldurstengd réttindaávinnsla þýðir að iðgjöld sem greidd eru í lífeyrissjóð fyrr á ævinni skapa meiri réttindi en iðgjöld sem greidd eru síðar.

Arðgreiðsla er greiðsla frá félagi til hluthafa, yfirleitt vegna hagnaðar eða uppsafnaðs eigin fjár.

Áfallalífeyrir er lífeyrir sem tengist áföllum eins og örorku eða andláti, til dæmis örorku-, maka- eða barnalífeyrir.

Áhætta í fjármálum er möguleikinn á að niðurstaðan verði önnur en vonast var eftir, til dæmis lægri ávöxtun eða tap.

Áhættudreifing felst í að setja ekki alla peningana í eina eign, á einn markað eða í eina tegund fjárfestingar.

Árleg hlutfallstala kostnaðar sýnir heildarkostnað láns sem árlegt prósentuhlutfall. Hún tekur ekki aðeins mið af vöxtum heldur líka ýmsum kostnaði sem fylgir láninu.

Áunnin réttindi eru lífeyrisréttindi sem sjóðfélagi hefur þegar myndað með greiðslum í lífeyrissjóð.

Ávöxtun sýnir hvernig verðmæti sparnaðar eða fjárfestingar breytist yfir tíma, oftast mælt í prósentum.

Ávöxtunarkrafa er sú ávöxtun sem fjárfestar krefjast af fjárfestingu, oft notuð við verðlagningu skuldabréfa.

Barnabætur eru bótagreiðslur úr ríkissjóði til fólks með börn á framfærslu.

Barnalífeyrir er lífeyrisgreiðslur til barna þegar sjóðfélagi fellur frá eða verður fyrir starfsorkumissi, eftir reglum sjóðsins.

Bílalán er lán sem tekið er til að fjármagna kaup á bíl eða öðru ökutæki.

Blandaður sjóður er sjóður sem fjárfestir í fleiri en einum eignaflokki, til dæmis bæði hlutabréfum og skuldabréfum.

Breytilegur kostnaður eru útgjöld sem geta sveiflast milli mánaða eftir notkun, verði, árstíðum og neysluhegðun.

Brunabótamat er mat á verðmæti húseignar þegar ákveðnar eru brunatryggingar, ekki markaðsverð eignarinnar.

Bundin séreign er séreign sem er ætluð til greiðslu á ákveðnu aldursbili og er því ekki laus til útborgunar með sama hætti og margar aðrar tegundir séreignar.

Bundinn reikningur er sparnaðarreikningur þar sem peningarnir eru bundnir í ákveðinn tíma eða úttektir takmarkaðar samkvæmt skilmálum.

Dánarbú er lögaðili sem tekur við eignum og skuldum einstaklings eftir andlát þar til búið hefur verið gert upp.

Dráttarvextir eru vextir sem geta reiknast þegar greiðsla er ekki greidd á réttum tíma.

Eign er verðmæti sem einstaklingur eða heimili á og getur haft fjárhagslegt gildi.

Eignasafn er samansafn eigna sem einstaklingur eða heimili á, til dæmis bankareikninga, sjóða, hlutabréfa og fasteigna.

Ellilífeyrir eru ævilangar og mánaðarlegar greiðslur sem greiddar eru vegna aldurs, annaðhvort úr lífeyrissjóðum eða almannatryggingum.

Endurfjármögnun er þegar eldra lán er greitt upp með nýju láni, oft til að breyta kjörum, lánstíma eða greiðslubyrði.

Með erfanlegri leið er átt við að stór hluti þess lífeyris sem safnað er sé í formi séreignar, sem getur erfst ef sjóðfélagi fellur frá.

Erfðafjárskattur er skattur sem greiddur er af arfi þegar eignir færast til erfingja.

Fasteignamat er opinbert mat á verðmæti fasteignar sem meðal annars er notað við álagningu opinberra gjalda og lántöku.

Fastur kostnaður eru útgjöld sem þarf að greiða reglulega og breytast yfirleitt lítið milli mánaða.

Fjárfestingartími er sá tími sem áætlað er að fjármunir hafi til að ávaxtast áður en til stendur að nota þá.

Fjárhagsáætlun er yfirlit yfir áætlaðar tekjur, útgjöld og sparnað á tilteknu tímabili. Með fjárhagsáætlun ákveður þú hvað gera á við peningana þína áður en þeim er ráðstafað.

Fjármagnstekjuskattur er skattur á tekjur sem við höfum af eignum okkar, til dæmis vöxtum, arði, söluhagnaði og leigutekjum.

Flýting lífeyristöku er þegar lífeyrir er sóttur fyrr en viðmiðunaraldur sjóðsins segir til um.

Flökt lýsir sveiflum í verði eða ávöxtun yfir tíma.

Framreikningur er útreikningur á þeim réttindum sem sjóðfélagi hefði getað áunnið sér með áframhaldandi greiðslum ef starfsorka tapast eða sjóðfélagi fellur frá.

Frítekjumark er fjárhæð tekna sem má hafa án þess að þær hafi tiltekin skattaleg eða tekjutengd áhrif.

Frjáls séreign er séreign sem er ekki bundin í tiltekið útgreiðslufyrirkomulag og veitir því almennt meira svigrúm við útgreiðslu.

Fyrirframgreiddur arfur er arfur sem er greiddur til erfingja áður en fallið er frá.

Gengi krónunnar sýnir verð íslensku krónunnar gagnvart öðrum gjaldmiðlum.

Gengishagnaður verður þegar eign er seld á hærra verði en hún var keypt á.

Gengistap verður þegar eign er seld á lægra verði en hún var keypt á.

Greiðslubyrði er sú fjárhæð sem greiða þarf reglulega af láni eða skuld. Getur samanstaðið af afborgunum, vöxtum og verðtryggingu.

Greiðslugeta lýsir því hversu vel einstaklingur eða heimili getur staðið undir reglulegum greiðslum eftir að tekið hefur verið tillit til tekna, útgjalda og annarra skuldbindinga.

Greiðslugjald er gjald sem getur bæst við þegar krafa eða reikningur er sendur til greiðslu.

Greiðslumat er mat á því hvort lántaki hafi fjárhagslegt svigrúm til að greiða af láni.

Hagvöxtur er aukning á framleiðslu eða verðmætasköpun hagkerfis yfir tíma, oft mæld með vergri landsframleiðslu.

Hálfur lífeyrir er leið til að taka 50% lífeyri samhliða áframhaldandi hlutastarfi að uppfylltum skilyrðum.

Hlutabréf er eignarhlutur í hlutafélagi. Sá sem á hlutabréf á hlut í félaginu og getur hagnast eða tapað eftir gengi þess og arðgreiðslum.

Hlutdeildarlán er úrræði þar sem ríkið lánar hluta kaupverðs fyrstu íbúðar að uppfylltum skilyrðum.

Hlutdeildarskírteini staðfestir að við eigum eignarhlut í sjóði, svo sem verðbréfasjóði eða fjárfestingarsjóði.

Húsnæðislán er lán sem tekið er til kaupa, byggingar eða endurfjármögnunar húsnæðis.

Hússjóður er sameiginlegur sjóður í fjölbýli sem notaður er til reksturs, viðhalds og sameiginlegra útgjalda hússins.

Höfuðstóll er upphafleg eða eftirstandandi fjárhæð láns eða sparnaðar sem vextir og verðtrygging reiknast af.

Innlausn er þegar fjárfestir selur eða leysir út hlutdeild sína í sjóði og fær andvirðið greitt.

Innlán eru peningar sem lagðir eru inn hjá banka eða fjármálafyrirtæki, til dæmis á veltureikning (tékkareikning) eða sparnaðarreikning.

Jafnar afborganir þýða að jafn stór hluti höfuðstóls lánsins er greiddur niður á hverjum gjalddaga.

Jafnar greiðslur þýða að mánaðargreiðsla af láni er jöfn eða svipuð milli gjalddaga, miðað við óbreyttar forsendur.

Jöfn réttindaávinnsla þýðir að hver króna sem greidd er í lífeyrissjóð veitir sömu réttindi, óháð aldri sjóðfélaga þegar hún er greidd.

Kauphallarsjóður, oft kallaður ETF, er sjóður sem er skráður í kauphöll og hægt er að kaupa og selja líkt og hlutabréf.

Kaupmáttur segir til um hvað tekjur eða tekjur geta keypt.

Kaupsamningur er samningur milli kaupanda og seljanda um kaup á fasteign eða annarri eign.

Kaupþóknun er kostnaður sem getur fallið til þegar keypt eru verðbréf, sjóðir eða aðrir fjármálagerningar.

Kreditkort er greiðslukort þar sem kaup safnast upp og eru greidd síðar.

Lausafé er fé eða eign sem hægt er að nálgast hratt án þess að selja eignir með mikilli fyrirhöfn eða taka ný lán.

Lánshæfismat er mat lánveitanda á líkum á því að lántaki geti og muni standa við skuldbindingar sínar.

Lánstími er sá tími sem áætlað er að taki að greiða lán að fullu.

Lántökugjald er gjald sem lánveitandi getur tekið fyrir að veita eða afgreiða lán.

Lántökukostnaður er allur sá kostnaður sem fylgir því að taka lán, annar en sjálfur höfuðstóllinn sem þarf að endurgreiða.

Lífeyrisgáttin er yfirlit sem hjálpar fólki að sjá í hvaða lífeyrissjóði iðgjöld hafa verið greidd og nálgast upplýsingar um stöðu réttinda.

Lífeyrisiðgjald er greiðsla í lífeyrissjóð sem myndar lífeyrisréttindi eða séreign eftir því hvert iðgjaldið rennur.

Lífeyrisréttindi eru þau réttindi sem einstaklingur hefur áunnið sér hjá lífeyrissjóði.

Lífeyrissjóður safnar iðgjöldum frá sjóðfélögum sínum og greiðir lífeyri síðar vegna aldurs, örorku eða fráfalls.

Lífeyristökualdur er sá aldur þegar hægt er að hefja töku lífeyris samkvæmt reglum viðkomandi kerfis eða sjóðs.

Makalífeyrir er lífeyrir sem eftirlifandi maki getur átt rétt á þegar sjóðfélagi fellur frá.

Mótframlag er það sem vinnuveitandi greiðir á móti framlagi starfsmanns, oftast í lífeyrissparnað.

Nafnávöxtun er ávöxtun áður en tekið er tillit til verðbólgu.

Nafnvextir eru vextir áður en tekið er tillit til verðbólgu.

Nettóeign er verðmæti allra eigna okkar að frádregnum öllum skuldum. Hún er stundum kölluð hrein eign eða eiginfjárstaða.

Neyðarsjóður er aðgengilegur sparnaður sem við grípum í þegar óvænt útgjöld eru nauðsynleg og enginn annar sparnaður er fyrir hendi.

Neytendalán, eða neyslulán, er lán til einstaklinga sem er tekið til neyslu eða kaupa á vöru og þjónustu, frekar en til atvinnurekstrar.

Óbundinn reikningur er bankareikningur þar sem hægt er að taka peninga út fyrirvaralaust.

Óverðtryggt lán er lán þar sem höfuðstóllinn er ekki tengdur vísitölu neysluverðs (verðbólgu).

Persónuafsláttur er frádráttur frá reiknuðum tekjuskatti og útsvari einstaklinga.

Raunávöxtun er ávöxtun eftir að tekið hefur verið tillit til verðbólgu.

Raunvextir eru vextir þegar búið er að taka tillit til verðbólgu.

Ráðstöfunartekjur eru þær tekjur sem eftir standa þegar beinir skattar og opinber gjöld hafa verið dregin frá. Þetta eru tekjurnar sem heimilið hefur til neyslu og sparnaðar.

Samtrygging er hluti lífeyriskerfisins þar sem sjóðfélagar safna réttindum í sameiginlegu kerfi sem greiðir lífeyri til æviloka og tryggir okkur fyrir áföllum.

Seinkun lífeyristöku er þegar beðið er með að sækja lífeyri fram yfir viðmiðunaraldur eða þann aldur sem annars hefði verið valinn.

Seljanleiki segir til um hversu auðvelt er að selja eign og breyta henni í peninga án mikils afsláttar eða tafa.

Séreign er lífeyrissparnaður sem er persónuleg eign sjóðfélaga og erfist almennt við fráfall.

Séreign til kaupa á fyrstu íbúð er heimild til að nýta viðbótarlífeyrissparnað eða tilgreinda séreign skattfrjálst við kaup á fyrstu íbúð að uppfylltum skilyrðum.

Sjóðfélagalán er lán sem lífeyrissjóður veitir sjóðfélaga sínum, oftast með veði í fasteign.

Sjóðfélagavefur er netaðgangur þar sem sjóðfélagi getur séð réttindi, iðgjöld og upplýsingar hjá sínum lífeyrissjóði.

Sjóðfélagi er einstaklingur sem greiðir eða hefur greitt iðgjald til lífeyrissjóðs og á réttindi samkvæmt reglum hans.

Skattframtal er árlegt yfirlit til skattyfirvalda um tekjur, eignir, skuldir og aðra liði sem skipta máli fyrir skattauppgjör.

Skattstofn er sú fjárhæð sem skattur er reiknaður af eftir að tekið hefur verið tillit til viðeigandi tekna og frádráttar.

Skuld er fjárhagsleg skuldbinding sem þarf að greiða til baka samkvæmt samningi eða öðrum greiðsluskilmálum.

Skuldabréf er skuldaviðurkenning þar sem útgefandi lofar að greiða ákveðna fjárhæð, oft með vöxtum og stundum með verðtryggingu, samkvæmt skilmálum.

Skuldahlutfall sýnir skuldir í hlutfalli við tekjur, eignir eða annað viðmið. Í heimilisfjármálum er oftast verið að bera skuldir saman við tekjur.

Skylduiðgjald er lögbundin eða kjarasamningsbundin greiðsla sem greitt er í lífeyrissjóð af launum.

Sparnaðarhlutfall sýnir hversu stór hluti tekna fer í sparnað á tilteknu tímabili.